Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mide şikâyetlerinizin nedeni ve tedavisi için hekiminize başvurun.
Reflü ve gastrit nedir?
Reflü, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıdır; göğüste yanma ve ağza acı ya da ekşi su gelmesi en bilinen belirtileridir. Gastrit ise mide iç yüzeyinin iltihaplanmasıdır ve mide ağrısı, şişkinlik ya da bulantı gibi şikâyetlerle kendini gösterebilir. Gastritin nedenleri arasında mide mikrobu olarak bilinen Helicobacter pylori ve bazı ağrı kesicilerin uzun süreli kullanımı sayılabilir. Her iki durumun tedavisi de hekim tarafından planlanır; beslenme bu tedaviyi destekleyen bir parçadır.
Öğün büyüklüğü ve zamanlaması
- Az ve sık yiyin. Büyük porsiyonlar mideyi gerer ve reflüyü kolaylaştırır. Gün içine dağılmış daha küçük öğünler mideyi daha az zorlar.
- Yavaş yiyin ve iyi çiğneyin. Hızlı yemek hem fazla yemeye hem de daha çok hava yutmaya neden olabilir.
- Akşam yemeğini erken bitirin. Yatmadan 2 ile 3 saat önce yemeyi bırakmak gece şikâyetlerini azaltabilir.
- Yemekten hemen sonra uzanmayın. Yemekten sonra bir süre dik durmak ya da kısa ve hafif bir yürüyüş yapmak işinize yarayabilir. Gece şikâyetleriniz varsa yatağınızın baş kısmını hafifçe yükseltmek de rahatlatabilir.
- Beli sıkan giysilerden kaçının. Dar kemer ve kıyafetler karın içi basıncı artırabilir.
Sık görülen tetikleyiciler
Bazı yiyecek ve içecekler pek çok kişide şikâyetleri artırabilir:
- Kızartmalar ve çok yağlı yemekler
- Kahve, koyu çay ve gazlı içecekler
- Acılı ve yoğun baharatlı yemekler
- Domates ve salça ağırlıklı yemekler, turunçgiller
- Çikolata, nane ve alkol
Ancak bu listedeki her besin herkeste sorun yaratmaz. Hepsini birden çıkarmak yerine, birkaç hafta boyunca ne yediğinizi ve sonrasında nasıl hissettiğinizi not ederek kendi tetikleyicilerinizi bulmanız daha doğru olur. Gereksiz kısıtlamalar beslenmenizi tekdüzeleştirebilir. Sigara da reflüyü artıran önemli etkenlerden biridir.
Pişirme yöntemleri
Kızartma yerine haşlama, buğulama, fırında ya da ızgarada pişirmeyi tercih edin. Yağı ölçülü kullanmak, salçayı azaltmak ve acı biber yerine kekik, dereotu ya da maydanoz gibi yumuşak aromalı otlardan yararlanmak mideyi daha az yorar. Çok sıcak ya da çok soğuk yiyecek ve içecekler de bazı kişilerde şikâyetleri artırabilir. Fazla kilo varsa, kademeli kilo kaybı reflü şikâyetlerini hafifletebilir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Aşağıdaki belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden hekiminize başvurun:
- Yutma güçlüğü ya da yutarken ağrı
- İstemsiz kilo kaybı
- Kanlı ya da kahve telvesi görünümünde kusma
- Siyah, katran renginde dışkı
- Sık tekrarlayan kusma ya da giderek artan mide ağrısı
- Göğüs ağrısı; kalp kaynaklı ağrılarla karışabileceği için mutlaka değerlendirilmelidir.
Şikâyetleriniz birkaç haftadır sürüyorsa ya da tedaviye rağmen geçmiyorsa da hekim değerlendirmesi gerekir.
Mideniz için sürdürülebilir bir düzen
Reflü ve gastritte amaç uzun bir yasak listesiyle yaşamak değil, mideyi rahatlatan ama keyifli ve çeşitli bir beslenme düzeni kurmaktır. Hekiminizin önerdiği tedaviyle birlikte, kendi tetikleyicilerinizi ve günlük temponuzu dikkate alan bir planla bu dengeyi bulmak mümkün.
