Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kolesterol tedavinizi hekiminizle birlikte planlayın.
LDL kolesterol neden önemli?
LDL kolesterol, halk arasında “kötü kolesterol” olarak bilinir. Kanda uzun süre yüksek seyrettiğinde damar duvarlarında birikerek damar sertliğine ve kalp damar hastalıkları riskinin artmasına katkıda bulunabilir.
Kolesterol düzeyleri genetik yapı, yaş, fiziksel aktivite ve beslenmeden etkilenir. Bu nedenle beslenme tek başına her zaman yeterli olmasa da tedavinin önemli bir parçasıdır. Tek bir “mucize besin” aramak yerine, aşağıdaki besinleri düzenli olarak sofranıza eklemek ve doymuş yağ kaynaklarını azaltmak birlikte daha anlamlı bir fark yaratır.
Sofranıza eklenebilecek besinler
- Yulaf ve arpa: İçerdikleri beta-glukan adlı çözünür lif, bağırsakta kolesterolün bir kısmına bağlanarak vücuttan atılmasına yardımcı olur. Kahvaltıda yulaf lapası ya da çorbalara eklenen arpa kolay seçeneklerdir.
- Kurubaklagiller: Nohut, mercimek, kuru fasulye ve barbunya hem çözünür lif hem de bitkisel protein sağlar. Haftada birkaç kez etli yemeklerin yerine kurubaklagil yemekleri planlamak iyi bir başlangıçtır.
- Kuruyemişler: Ceviz, badem ve fındık gibi tuzsuz kuruyemişler doymamış yağlar ve lif içerir. Enerji değerleri yüksek olduğundan küçük bir avuç yeterlidir.
- Zeytinyağı: Tereyağı ve margarin yerine zeytinyağı kullanmak, doymuş yağ alımını azaltırken tekli doymamış yağ alımını artırır. Zeytinyağlı sebze yemekleri, mutfağımızın zaten iyi bildiği bir lezzettir.
- Yağlı balıklar: Somon, sardalya, uskumru ve hamsi omega-3 yağ asitleri bakımından zengindir. Kalp sağlığı için haftada iki kez balık tüketimi sıkça önerilir; kızartma yerine fırın ya da ızgara tercih edin.
- Lifli sebze ve meyveler: Patlıcan, bamya, enginar, elma, armut ve turunçgiller hem çözünür lif hem de kalbi koruyan bitkisel bileşenler sağlar. Uygun meyveleri kabuğuyla tüketmek lif miktarını artırır.
Sınırlanması gerekenler
LDL kolesterolü en çok etkileyen etkenlerden biri, besinlerle aldığımız doymuş ve trans yağlardır. Günlük hayatta sık karşılaştığımız kaynaklar şunlardır:
- Margarin ve hamur işleri: Poğaça, açma, börek ve milföy hamuruyla yapılan ürünler; paketli kek, bisküvi ve gofretler sertleştirilmiş yağlar içerebilir.
- İşlenmiş etler: Sucuk, salam, sosis ve pastırma doymuş yağ ve tuz açısından zengindir.
- Hayvansal katı yağlar: Kuyruk yağı, tereyağı ve kaymak gibi kaynakları ölçülü kullanmak; yağlı kırmızı et yerine yağsız kesimleri seçmek önemlidir.
- Kızartmalar: Özellikle tekrar tekrar kullanılan yağlarda yapılan kızartmalar sağlıksız yağ alımını artırır.
Etiket okurken içindekiler listesinde “hidrojenize” ya da “kısmen hidrojenize yağ” ifadesini görürseniz, o ürünü daha seyrek tercih etmeniz yerinde olur.
İlaç kararı hekiminize aittir
Beslenme değişiklikleri birçok kişide kolesterol düzeylerinde iyileşme sağlayabilir. Ancak ailesel yatkınlık, eşlik eden hastalıklar ya da yüksek kalp damar riski olan durumlarda ilaç tedavisi gerekebilir. İlaca başlama, dozunu değiştirme ya da bırakma kararı yalnızca hekiminize aittir; ilacınızı kendi başınıza bırakmayın. Beslenme ise ilaçla birlikte ya da ilaçsız, tedavinin her aşamasında destekleyici rolünü korur.
Size uygun bir kalp dostu sofra
Kolesterol için yapılan değişikliklerin kalıcı olması, damak tadınıza ve günlük düzeninize uymasına bağlıdır. Tahlil sonuçlarınızı ve alışkanlıklarınızı birlikte ele alarak, kolesterolünüzü desteklerken keyifle sürdürebileceğiniz bir beslenme düzeni oluşturabiliriz.
